Այբուբեն
and(9999/99999ԶՇ
" and9999999999ԷՈ
" and9999999999ԸՉ
"/*--9999999999ԹՊ
"/*--9999999999ԺՋ
-09999999999ԻՌ
-09999999999ԼՍ
/*--*9999999999ԽՎ
/*--*9999999999ԾՏ
099999conveԿՐ
099999s3ՀՑ
099999s3ՁՈւ
099999ԱՂՓ
099999ԲՃՔ
and 199999ԳՄՕ
and 199999ԴՅՖ
and(9999 99999ԵՆ
Արագ Որոնում


Նազարբեկյան Թովմաս
1855 թ., Թիֆլիս
1931 թ., Թիֆլիս
Թովմաս Նազարբեկյանը (Նազարբեկով) ռազմական գործիչ է, 
ռուսական բանակի գեներալ-մայոր, Հայաստանի առաջին հանրապետության 
բանակի գեներալ-լեյտենանտ: 1918 թ-ի Մայիսյան հերոսամարտերը 
տեղի են ունեցել նրա ընդհանուր հրամանատարությամբ: 

Թովմաս Նազարբեկյանը 1874 թ-ին ավարտել է Մոսկվայի ռազմական գիմնազիան, 1876 թ-ին՝ Ալեքսանդրյան ռազմական ուսումնարանը: Աչքի է ընկել 1877–78 թթ-ի ռուս-թուրքական (Արդահանի գրոհի ժամանակ) և 1904–05 թթ-ի ռուս-ճապոնական (Մուկդենի ճակատամարտում պարգևատրվել է ոսկե սրով) պատերազմներում: 
Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914–18 թթ.) ժամանակ կռվել է Կովկասյան ռազմաճակատում, եղել բրիգադի, 1915 թ-ին՝ Կովկասյան 2-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար: Նազարբեկյանի դիվիզիայում են գործել Հայկական կամավորական ջոկատները: 1915 թ-ի ապրիլի 17–18-ին Դիլմանի մոտ (Սալմաստի գավառ) Նազարբեկյանի հրամանատարությամբ ռուսական զորամասերը և Անդրանիկի ջոկատը (1200 զինվոր) ջախջախել են Խալիլ բեյի թուրքական կորպուսը: 1916 թ-ին Նազարբեկյանը նշանակվել է Կովկասյան 4-րդ կորպուսի` Վան–Կոփ ուղղությամբ գործող զորքերի խմբավորման, 1917 թ-ին՝ ռուսական բանակի կազմում ստեղծված Հայկական ազգային կորպուսի հրամանատար: 1918 թ-ի ապրիլին Նազարբեկյանը, որ ստանձնել էր նաև ռազմաճակատի հրամանատարությունը, դեմ էր անդրկովկասյան նոր կառավարության նախագահ Ակակի Չխենկելու՝ Կարսն առանց կռվի թուրքերին հանձնելու կարգադրությանը: Սակայն հետևել է Չխենկելու երկրորդ հրամանը, որին Նազարբեկյանն ստիպված ենթարկվել է: 
1918 թ-ի մայիսին Նազարբեկյանի ընդհանուր հրամանատարությամբ հայկական զորքերն ու կամավորները Բաշ Ապարանի և Սարդարապատի ճակատամարտերում հաղթել, իսկ Ղարաքիլիսայում կասեցրել են թուրքական զորքերի առաջխաղացումը: Հայաստանի առաջին հանրապետության օրոք (1918– 1920 թթ.) Նազարբեկյանը, չհարելով որևէ քաղաքական կուսակցության, շարունակել է զինվորական ծառայությունը. 1919 թ-ի մարտից եղել է հանրապետության ռազմական խորհրդի նախագահ և զորահրամանատար (սպարապետ): Նրա որոշմամբ՝ հայ զինվորն ունեցել է հատուկ համազգեստ՝ ռուսականի փոխարեն, հայերեն է թարգմանվել զինվորական կանոնագիրքը, հայերենով են տրվել հրամանները: Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո՝ 1921 թ-ի հունվարին, ի թիվս հայոց բանակի շուրջ 1400 սպաների, Նազարբեկյանն աքսորվել է Ռյազան (ՌԽՖՍՀ), ազատվելուց հետո (1921 թ-ի մայիս) բնակվել է Թիֆլիսում:
Պարգևատրվել է ռուսական մարտական տարբեր աստիճանների շքանշաններով. Սբ Ստանիսլավի I և III (1915 և 1878 թթ.), Սբ Աննայի I–III (1915 և 1878 թթ.), Սբ Գեորգիի IV (1916 թ.), Սբ Վլադիմիրի II և III (1916 և 1905 թթ.):
1994 թ-ին Երևանում լույս է տեսել Թովմաս Նազարբեկյանի «Հայկական կորպուսն ընդդեմ թուրքական զորքերի (1917 թ. նոյեմբեր – 1918 թ. հուլիս)» հուշերի գիրքը:

   «Վախկոտը մեռնում է յուրաքանչյուր ժամ, յուրաքանչյուր րոպե, խիզախը՝ միայն մեկ անգամ»:
Թովմաս Նազարբեկյան