Այբուբեն
"/*--9999999999ԷՇ
-09999999999ԸՈ
-09999999999ԹՉ
/*--*9999999999ԺՊ
/*--*9999999999ԻՋ
09999999999ԼՌ
09999999999ԽՍ
099999conveԾՎ
099999s3ԿՏ
and 099999s3ՀՐ
and 199999ԱՁՑ
and(199999ԲՂՈւ
and(9999 99999ԳՃՓ
" and9999/99999ԴՄՔ
" and9999999999ԵՅՕ
"/*--9999999999ԶՆՖ
Արագ Որոնում


Ծիրանենին վարդազգիների ընտանիքի պտղատու ծառ է: Հայրենիքը Հայաստանն է: Ծիրանենու մշակության հնագույն օջախներ են նաև Չինաստանը և Միջին Ասիան: Հայտնի են ծիրանենու 8 վայրի տեսակներ: Ըստ նորագույն դասակարգման՝ մշակության մեջ հայտնի ծիրանենիները բաժանվում են Հայկական, Հյուսիսկովկասյան, Միջինասիական, Չինական և Եվրոպական խմբերի:
Մշակության մեջ հայտնի են 300-ից ավելի սորտեր, որոնք առաջացել են սովորական ծիրանենուց: 
Ծիրանենին միատուն բույս է: Բարձրությունը 6–12 մ է: Տերևները խոշոր են, կլորավուն կամ լայն էլիպսաձև, ծաղիկները՝ երկսեռ, սպիտակ կամ բաց վարդագույն, փոշոտումը՝ խաչաձև: Պտուղը մսոտ, հյութալի կորիզապտուղ է՝ տարբեր ձևերի և մեծության, զանգվածը՝ 20–120 գ: Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված. պատրաստում են չիր, կոմպոտ, մուրաբա, հյութ, ջեմ, պովիդլո, օղի և այլն: Պարունակում է շաքարներ, օրգանական թթուներ, վիտամիններ, բուրավետ և կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր: Մշակովի տեսակների մեծ մասի կորիզի միջուկը քաղցր է: Հայաստանի պայմաններում պտուղները հասունանում են հունիսի 15-ից օգոստոսի 20-ը:
Ծիրանենին ՀՀ-ում մշակվող հիմնական և առաջատար պտղատու տեսակն է (մշակվում է 50 տեսակ): Այգիները հիմնականում կենտրոնացված են Արարատի, Արմավիրի, Կոտայքի, Արագածոտնի, Վայոց ձորի մարզերում: Փոքր այգիներ կան նաև Սյունիքի, Լոռու, Տավուշի մարզերում: Առավել տարածված են Նախիջևանի կարմիր, Երևանի, Սաթենի, Խոսրովենի, Օրդուբադի, Համբան, Ղևոնդի տեսակները: Ընտրասերման միջոցով ստեղծվել են Արագածի, Արարատի, Նաիրիի, Վասպուրականի, Օշականի, Ոսկի, Մասիս, Վաղահաս վարդագույն նոր տեսակները:
   Գառնիի և Շենգավիթի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են ծիրանի կորիզներ, որոնք ունեն մոտ 6.000 տարվա հնություն: Մ. թ. ա. IV–II հազարամյակներում ասորիները, արամեացիները, բաբելացիները ծիրանենուն անվանել են «արմենիակա»: Հայաստանից ծիրանենին առաջին անգամ Եվրոպա է տարել հռոմեացի զորավար Լուկուլլոսը մ.թ.ա. 68 թ-ին, որն այնտեղ անվանել են «հայկական խնձոր»: