Այբուբեն
"/*--9999999999ԷՇ
-09999999999ԸՈ
-09999999999ԹՉ
/*--*9999999999ԺՊ
/*--*9999999999ԻՋ
09999999999ԼՌ
09999999999ԽՍ
099999conveԾՎ
099999s3ԿՏ
and 099999s3ՀՐ
and 199999ԱՁՑ
and(199999ԲՂՈւ
and(9999 99999ԳՃՓ
" and9999/99999ԴՄՔ
" and9999999999ԵՅՕ
"/*--9999999999ԶՆՖ
Արագ Որոնում


Ատակամա անապատը
Պատագոնիայի սարահարթը
Ամազոնի անտառների բնակիչ ծույլը
Իգուասու ջրվեժը Բրազիլիայում
Լոս Գլասվարես ազգային պարկը  Արգենտինայում
Անակոնդան Հարավային Ամերիկայի բնաշխարհիկներից է:
Ուղտայծերը (լամա) Պունայում
Հարավային Ամերիկա
Տարածքը՝ ներառյալ կղզիները՝ 17.854 հզ. կմ2
Կղզիների տարածքը՝ 150 հզ. կմ2
Միջին բարձրությունը՝ 590 մ
Ամենաբարձր կետը՝ Ակոնկագուա լեռնագագաթ՝ 6.960 մ
Ամենացածր կետը՝ Վալդես թերակղզի՝ –40 մ
Հյուսիսային ծայրակետը՝ Գալինաս հրվանդան՝ հս. լայն. 12օ28՜
Հարավային ծայրակետը՝ Ֆրոուերդ հրվանդան՝ հվ. լայն. 53օ56՜ 
Արևմտյան ծայրակետը՝ Պարինյաս հրվանդան՝ արմ. երկ. 81օ20՜
Արևելյան ծայրակետը՝ Կաբու Բրանկու հրվանդան՝ արմ. երկ. 34օ46՜
Ամենաերկար գետը՝ Ամազոն՝ 6.437 կմ
Ամենամեծ լիճը՝ Մարակաիբո՝ 13,3 հզ. կմ2
Ամենամեծ կղզին՝ Հրո Երկիր՝ 47.992 կմ2
Ամենամեծ անապատը՝ Ատակամա՝ 181,3 հզ. կմ2
Պետությունների թիվը՝ 12
Ամենամեծ պետությունը՝ Բրազիլիա՝ 8.514,9 հզ. կմ2
Ամենափոքր պետությունը՝ Սուրինամ՝ 163,8 հզ. կմ2
Ամենախոշոր քաղաքը՝ Սան Պաուլո՝ 17 մլն
Բնակչության ընդհանուր թիվը՝ 350 մլն

Հարավային Ամերիկան մեծությամբ չորրորդ մայրցամաքն է: Նրա ափերը ողողում են Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսները: Հյուսիսում Պանամայի ջրանցքով (մինչև 1914թ.՝ պարանոց) միանում է Հյուսիսային Ամերիկային, հարավում Դրեյկի լայն ու փոթորկոտ նեղուցով բաժանվում  է Անտարկտիդայից: Հարավային Ամերիկային են պատկանում Հողմատակ, Տրինիդադ, Ֆոլկլենդյան կղզիները, Հրո Երկիր և Չիլիական կղզեխմբերը:
1498 թ-ին, իր համոզմամբ, դեպի Հնդկաստան երրորդ նավարկության ժամանակ Քրիստափոր Կոլումբոսը հասել է Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային ափը: Հետազոտելով Օրինոկո գետի գետաբերանը՝ նա կարծել է, թե հասել է Ասիայի արևելյան ափերին, քանի որ նման խոշոր գետ կարող էր հոսել լոկ մայրցամաքով: Կոլումբոսի մահից հետո միայն մարդիկ իմացան, որ նրա հայտնաբերած երկիրը ոչ թե Հնդկաստանն էր, այլ մի նոր, մինչ այդ Եվրոպային անծանոթ աշխարհ: Հետագայում դա ապացուցեց իտալացի ճանապարհորդ Ամերիգո Վեսպուչին. այդ պատճառով էլ Կոլումբոսի հայտնաբերած երկիրը կոչվեց Ամերիկա:
Մայրցամաքի մակերևույթը հիմնականում հարթավայրային է: Ընդարձակ տարածքներ են զբաղեցնում Բրազիլական, Գվիանական, Պատագոնիայի սարահարթերը, Ամազոնի (աշխարհում ամենաընդարձակը), Լա Պլատայի, Օրինոկոյի դաշտավայրերը:
Մայրցամաքի արևմուտքում՝ խաղաղօվկիանոսյան ափի երկայնքով, 9 հզ. կմ երկարությամբ մի քանի զուգահեռ լեռնաշղթաներով ձգվում է Անդյան լեռնային համակարգը (ինկերի լեզվով «անտար» նշանակում է պղինձ): Լեռնաշղթաները հատում են Հարավային Ամերիկայի շատ երկրներ, ուստի բազմաթիվ քաղաքներ գտնվում են ծովի մակերևույթից մի քանի հազար մետր բարձրության վրա: Օրինակ՝ Լա Պասը՝ Բոլիվիայի մայրաքաղաքը, գտնվում է 3600 մ բարձրության վրա: Դա աշխարհի «ամենաբարձր» մայրաքաղաքն է: Այստեղ է գտնվում նաև Արևմտյան կիսագնդի ամենաբարձր՝ Ակոնկագուա (6960 մ) գագաթը: Անդերում հաճախակի են ուժեղ երկրաշարժերը: Ավերիչ էր Չիլիի երկրաշարժը (1960թ.), որից հետո անճանաչելիորեն փոխվեց շրջակա տեղանքը: Առափնյա առանձին հատվածներ ընկղմվեցին ջրի տակ, իսկ տեղ-տեղ առաջացան նոր կղզիներ, ամենուրեք ավերվեցին երկաթուղիները, ավտոմայրուղիները, ավտոխճուղիները, տները վերածվեցին փլատակների կույտի, զոհվեց 10 հզ-ից ավելի մարդ: Անդերի բազմաթիվ գագաթներ (Սան Պեդրո, Կոտոպաքս, Ռուիս) հրաբուխներ են, որոնց ժայթքումները մեծ վնասներ են պատճառել: Կենտրոնական Անդերի ափամերձ գոտում տարածվում է Ատակամա անապատը, որտեղ Պերուական սառը հոսանքի պատճառով տարիներ շարունակ տեղումներ չեն լինում:
Օգտակար հանածոներից կան պղինձ, անագ, երկաթ, մանգան, ոսկի, արծաթ, ալմաստ, կապար, նավթ (Կարիբյան ծովի ափերին հայտնաբերված հանքավայրերը խոշորագույններից են աշխարհում):
Հարավային Ամերիկան նմանվում է սուր ծայրով դեպի հարավ ուղղված եռանկյունու, որի հյուսիսային լայն մասով անցնում է հասարակածը: Հետևաբար, մայրցամաքի հյուսիսային շրջանները գտնվում են հասարակածային և մերձհասարակածային կլիմայական գոտիներում, իսկ հարավային նեղ հատվածը՝ մերձարևադարձային ու բարեխառն գոտիներում: Աշխարհագրական նման դիրքի շնորհիվ Հարավային Ամերիկայի մեծ մասը, բացառությամբ ծայր հարավային շրջանների, բնորոշվում է տաք և խոնավ կլիմայով:
Հարավային Ամերիկայի խոնավ կլիման, բարձր լեռների և ընդարձակ հարթավայրերի հարևանությունը նպաստավոր պայմաններ են ստեղծում խոշոր, ջրառատ գետերի ձևավորման համար: Անդյան լեռներից, Բրազիլական ու Գվիանական սարահարթերից սկիզբ առնող բազմաթիվ գետեր միախառնվելով ձևավորում են գետային խոշոր համակարգեր: Ամբողջ մայրցամաքով արևմուտքից արևելք ձգվում է երկրագնդի ամենաջրառատ գետը՝ Ամազոնը, որին հնդկացիներն անվանում են Պարանա Տինգ (Գետերի թագուհի): Այն սկիզբ է առնում Անդերից, այնուհետև հոսում համանուն ընդարձակ դաշտավայրով, որտեղ ընդունում է 500-ից ավելի վտակներ: Գետի հունի լայնությունը վերին հոսանքում 1–2 կմ է, միջինում՝ 5, ստորինում՝ 20, գետաբերանում՝ 80, ջրհավաք ավազանը շուրջ 7 մլն կմ2 է: Ամազոնին է պատկանում գետերի համաշխարհային հոսքի 25%-ը: Ամազոնը միշտ ջրառատ է, քանի որ աջափնյա վտակները վարարում են հոկտեմբերից մարտ (Հարավային կիսագնդի ամռանը), իսկ ձախափնյաները՝ ապրիլից հոկտեմբեր (Հյուսիսային կիսագնդի ամռանը): Ամազոնն աշխարհում առաջինն է նաև կենդանական աշխարհի հարստությամբ ու բազմազանությամբ: Այստեղ կա ձկների ավելի քան 2 հզ. տեսակ, որը կազմում է երկրագնդի քաղցրահամ ջրերի ձկների բոլոր տեսակների 1/3-ը: Ամազոնում վխտում են նաև բազմաթիվ գիշատիչ ձկնատեսակներ, սակայն այդ ջրերի սարսափը պիրանիաներն են (մինչև 30 սմ երկարությամբ բթաքիթ, սուր ատամներով ձկներ), որոնք շնաձկներից ավելի արյունարբու են: Դրանց վտառը մի քանի վայրկյանում կարող է հոշոտել մարդուն կամ կենդանուն:
Մայրցամաքի խոշոր գետերից են Պարանան, որը, Պարագվայ խոշոր վտակն ընդունելով, դառնում է լայնահուն, դանդաղահոս, հոսում է Լա Պլատայի դաշտավայրով, և Օրինոկոն, որի Չուրուն վտակի վրա է գտնվում աշխարհի ամենաբարձր՝ Անխել ջրվեժը (1054 մ): Հարավային Ամերիկայում լճեր քիչ կան (Պոոպո, Մարակաիբո): Կենտրոնական Անդերում է երկրագնդի ամենաբարձրադիր (3816 մ) լիճը՝ Տիտիկական:
Մյուս մայրցամաքներից հեռու գտնվելու և մեկուսացած դիրքի պատճառով Հարավային Ամերիկայի բուսական ու կենդանական աշխարհները երկրաբանական երկարատև ժամանակաշրջանում ձևավորվել են ինքնուրույնաբար: Այդ է պատճառը, որ այստեղ շատ են բնաշխարհիկները: Հասարակածի երկու կողմերում տարածվում են խոնավ հասարակածային անտառային գոտիները: Զբաղեցրած տարածքով, բուսականության հարստությամբ և փարթամությամբ իրենց հավասարը չունեն Ամազոնի դաշտավայրի անտառները՝ սելվասները (42 հզ. բուսատեսակ): Մի քանի շարահարկով աճում են արմավենիներ, ֆիկուսներ, հեվեա, սեխածառ, խոլորձներ: Խաղաղ գետախորշերում աճում է վիկտորիա-ռեգիա ջրաշուշանը, որի 2 մ տրամագծով տերևները կարող են իրենց վրա պահել 50 կգ բեռ: Այդ անտառները հեռվից կանաչ դրախտ են թվում և հրապուրում ճանապարհորդին: Սակայն առաջին իսկ քայլերից հանդիպում են արգելքներ՝ անանցանելի մացառուտներ, մարդակուլ ճահիճներ, լայնահուն գետեր, ճյուղերից կախված և ծառից ծառ թռչող կապիկներ, թունավոր օձեր, այդ թվում՝ երկրագնդի ամենախոշոր օձը՝ անակոնդան: Ծառերի վրա ապրում է մի շատ դանդաղաշարժ կենդանի՝ ծույլ անվանումով: Ամենուրեք կան բազմատեսակ և գույնզգույն թռչուններ՝ թութակներ, կոլիբրիներ, թիթեռներ, լուսատու բզեզներ, մրջյուններ:
Սավաննաները զբաղեցնում են Օրինոկոյի դաշտավայրը (այստեղ դրանք կոչվում են լյանոս) և Բրազիլական սարահարթի մի մասը (կոչվում են կամպոս): Կենդանական աշխարհը այնպես հարուստ չէ, ինչպես Աֆրիկայում: Հանդիպում են մեծ մրջնակերներ, զրահակիրներ, վայրի փոքր խոզեր (պեկարիներ), հովազ, կատվառյուծ: Լա Պլատայի դաշտավայրում տարածված են տափաստանները (պամպա), որտեղ բերրի հողերում աճում են սիզախոտ, շյուղախոտ, պամպայի խոտ: Այս գոտին այժմ խիստ վերափոխված է. վերածվել է հացահատիկային ու տեխնիկական մշակաբույսերի դաշտերի: Հարավային Ամերիկան հեվեայի, կակաոյի, քինաքինայի և կարմիր ծառի հայրենիքն է:
Անդերում լավ արտահայտված է վերընթաց գոտիականությունը՝ խոնավ հասարակածայինից մինչև ձնամերձ գոտի: Կենդանիներից հանդիպում են բնաշխարհիկ տեսակներ՝ ուղտայծեր (լամա) և շինշիլա (մորթատու կրծող):
Վերջին տարիներին վարելահողերի ու արոտավայրերի են վերածվել Ամազոնի անտառները, որոնք մեծ ազդեցություն ունեն երկրագնդի կլիմայի վրա (գիտնականների կարծիքով՝ այդ անտառները տալիս են մթնոլորտ վերադարձող թթվածնի 1/3-ը): Բնական լանդշաֆտները պահպանելու նպատակով Հարավային Ամերիկայում ստեղծվել են բազմաթիվ արգելոցներ և ազգային պարկեր (Ռանչո Գլանդե, Իգուասու, Տանայամա, Բրազիլիա, Պամբադե դե Գալերաս, Նաուել Ուապի և այլն):
Մինչև եվրոպացիների մուտքը  մայրցամաքում բնակվել են հնդկացիական զանազան ցեղեր ու ժողովուրդներ, որոնք խոսել են կեչուա, արավակյան, չիբչա, տուպի–գուարանի և այլ լեզուներով: Նրանք պարզունակ կյանք են վարել, սնվել բնության բարիքներով, զբաղվել որսորդությամբ ու ձկնորսությամբ, իսկ Անդերի լեռներում ապրող ինկերը, որոնք ունեցել են ուժեղ պետություն՝ Ինկերի միավորումը, զբաղվել են նաև երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ: Պերուական Անդերում հայտնաբերված ինկերի մշակույթի Մաչու Պիկչու ամրոցը 2007 թ-ին ընդգրկվել է աշխարհի նոր 7 հրաշալիքների ցանկում: Արդեն մի քանի հարյուրամյակ է, ինչ Հարավային Ամերիկայում ընթանում է լեզուների, ավանդույթների միախառնման և նոր ժողովուրդների ձևավորման գործընթաց: Մայրցամաքի այժմյան բնակչության կազմի մեջ են մտնում ամերիկյան (հնդկացիներ), եվրոպեոիդ (եվրոպացի վերաբնակների սերունդներ) և նեգրոիդ (Աֆրիկայից բերված ստրուկների սերունդներ) ռասաների ներկայացուցիչներ, ինչպես և բազմաթիվ խառը խմբեր՝ մետիսներ, մուլատներ, սամբոներ: Հարավային Ամերիկայի տարածքը բաժանված է ավելի քան 1 տասնյակ պետությունների միջև: Դրանք նախկինում եղել են իսպանական, պորտուգալական, բրիտանական, գերմանական գաղութներ: XIX դարի 1-ին քառորդում անկախություն են նվաճել և ինքնիշխան պետություններ են հռչակվել Կոլումբիան (1810 թ-ին), Վենեսուելան և Պարագվայը (1811 թ-ին), Արգենտինան (1816 թ-ին), Պերուն (1821 թ-ին), Բրազիլիան (1822 թ-ին), Բոլիվիան (1825 թ-ին), Տրինիդադ և Տոբագոն (1962 թ-ին), Բարբադոսը (1966 թ-ին), Գայանան, Գրենադան (1974 թ-ին), Սուրինամը (1975 թ-ին): Մայրցամաքում ամենատարածված լեզուները երկուսն են՝ պորտուգալերենը (Բրազիլիայում) և իսպաներենը (մնացած երկրներում), որոնց հիմքում ընկած է լատիներենը: Այդ պատճառով էլ Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի երկրները Մեքսիկայի հետ միասին ստացել են Լատինական Ամերիկա անվանումը: