Այբուբեն
"/*--9999999999ԷՇ
-09999999999ԸՈ
-09999999999ԹՉ
/*--*9999999999ԺՊ
/*--*9999999999ԻՋ
09999999999ԼՌ
09999999999ԽՍ
099999conveԾՎ
099999s3ԿՏ
and 099999s3ՀՐ
and 199999ԱՁՑ
and(199999ԲՂՈւ
and(9999 99999ԳՃՓ
" and9999/99999ԴՄՔ
" and9999999999ԵՅՕ
"/*--9999999999ԶՆՖ
Արագ Որոնում


Կու­տու­զով Մի­խա­յիլ Իլա­րի­ո­նո­վիչ
1745 թ., Սանկտ 
Պե­տեր­բուրգ
1813 թ., ք. Բունց­լա­ու, Սի­լե­զյան Պրու­սիա (այժմ՝ Լե­հաս­տա­նի 
տա­րած­քում, թաղ­ված է Սանկտ Պե­տեր­բուր­գի Կա­զանս­կի տա­ճա­րի բակում)

Դիմանկարը` 
Ռ.Մ. Վոլկովի (1812 թ.)
Հայ­րե­նա­կան մեծ պա­տե­րազ­մի (1941–45 թթ.) տա­րի­նե­րին ԽՍՀՄ-ում սահ­ման­վել են Կու­տու­զո­վի I, II (1942 թ.) և III (1943 թ.) աս­տի­ճա­նի շքան­շան­ներ:
Մ. Կու­տու­զո­վի ձի­ար­ձա­նը Մոսկ­վա­յում 
(1973 թ., քան­դա­կա­գործ` Ն.Վ. Տոմս­կի)
Կու­տու­զո­վը ռու­սաց բա­նա­կի զո­րա­վար է, գե­նե­րալ-­ֆելդ­մար­շալ (1812 թ.), Հայ­րե­նա­կան պա­տե­րազ­մի (1812 թ.) հե­րոս: Ստա­ցել է կոմ­սի (1811 թ.), պայ­ծա­ռա­փայլ իշ­խա­նի և Սմո­լենս­կի իշ­խա­նի (1812 թ.) տիտ­ղոս­ներ, պարգևատր­վել Գե­որ­գիևյան I աս­տի­ճա­նի մար­տա­կան շքան­շա­նով (1812 թ.):

Մի­խա­յիլ Կու­տու­զովն (Գո­լե­նիշչև-Կու­տու­զով) ակա­նա­վոր զո­րահ­րա­մա­նա­տար Ալեք­սանդր Սու­վո­րո­վի աշա­կերտն էր: Մաս­նակ­ցել է 1768–74 թթ-ի և 1787–91 թթ-ի ռուս-­թուր­քա­կան պա­տե­րազմ­նե­րին, աչ­քի է ըն­կել Իզ­մա­յիլի բեր­դի գրավ­ման (1790 թ-ի դեկ­տեմ­բեր) ժա­մա­նակ: 1805 թ-ի ռուս­-ավստ­րո-ֆ­րան­սի­ա­կան պա­տե­րազ­մում ե­ղել է ռու­սա­կան զոր­քե­րի հրա­մա­նա­տա­րը: Աուս­տեր­լի­ցի ճա­կա­տա­մար­տից  (1805 թ.) հե­տո Կու­տու­զո­վին հա­ջող­վել է ռու­սա­կան բա­նա­կը զերծ պա­հել թշնա­մու գե­րա­զան­ցող ու­ժե­րի  հար­վա­ծից: 
1806–12 թթ-ի ռուս-­թուր­քա­կան պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ (1811 թ-ի մար­տին) նշա­նակ­վել է Մոլ­դո­վա­կան բա­նա­կի գլխա­վոր հրա­մա­նա­տար: Հու­նի­սին Ահ­մեդ փա­շա­յի 60-հզ-ա­նոց բա­նա­կը հար­ձակ­վել է Ռուս­չու­կի վրա, բայց Կու­տու­զովն իր 15-հզ-ա­նոց զոր­քով հետ է մղել հար­վա­ծը, ապա  նո­յեմ­բե­րի 23-ին Սլո­բո­ձե­ա­յի մեր­ձա­կայ­քում  շրջա­պա­տել ու պար­տու­թյան է մատ­նել: Դեռևս հոկ­տեմ­բե­րին սկսված հաշ­տու­թյան բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը Կու­տու­զո­վի դի­վա­նա­գի­տա­կան հմտու­թյան շնոր­հիվ ավարտ­վել են 1812 թ-ի մա­յի­սի 16-ի Բու­խա­րես­տի պայ­մա­նագ­րով, որով Բե­սա­րա­բի­ան ան­ցել է Ռու­սաս­տա­նին: 1812 թ-ի հու­նի­սին ֆրան­սի­ա­կան բա­նա­կը Նա­պո­լե­ո­նի գլխա­վո­րու­թյամբ ներ­խու­ժել է Ռու­սաս­տան. սկսվել է Հայ­րե­նա­կան պա­տե­րազ­մը: Օգոս­տո­սի 8-ին, երբ ար­դեն ռու­սա­կան զոր­քե­րը հանձ­նել էին Սմո­լենս­կը, ռու­սաց Ալեք­սանդր I կայսրը Կու­տու­զո­վին նշա­նա­կել է  գլխա­վոր հրա­մա­նա­տար: 
1812 թ-ի օգոս­տո­սի 26-ին Մոսկ­վա­յից 124 կմ արևմուտք գտնվող Բո­րո­դի­նո գյու­ղի մոտ  տե­ղի է ու­նե­ցել Հայ­րե­նա­կան պա­տե­րազ­մի վճռո­րոշ  ճա­կա­տա­մար­տը (տևել է 15 ժամ, եր­կուս­տեք գոր­ծի են դրել ավե­լի քան 1200 հրա­նոթ): Բո­րո­դի­նո­յի ճա­կա­տա­մար­տում ֆրան­սի­ա­ցի­նե­րը կորց­րել են 58 հզ. մարդ. այդ թվում՝ 47 գե­նե­րալ, ռուս­նե­րը՝ 44 հզ. մարդ, այդ թվում՝ 23 գե­նե­րալ: Ֆրան­սի­ա­յի կայս­րը հե­տա­գա­յում վկա­յել է, որ իր 50 ճա­կա­տա­մար­տե­րից «Մոսկ­վա­յի մոտ ճա­կա­տա­մար­տում դրսևոր­վեց առա­վել քա­ջու­թյուն, անձն­վի­րու­թյուն, սակայն ձեռք բեր­վեց նվա­զա­գույն հա­ջո­ղու­թյուն»:
Մեծ կո­րուստ­նե­րը և անհ­րա­ժեշտ պա­հես­տա­զո­րի պա­կա­սը Կու­տու­զո­վին հար­կադ­րել են նա­հան­ջել դե­պի Մո­ժայսկ, ապա՝ Մոսկ­վա. ֆրան­սի­ա­ցի­նե­րը զի­նու­ժի առա­վե­լու­թյուն ու­նե­ին: Ժա­մա­նակ շա­հե­լու և բա­նա­կը հա­մալ­րե­լու նպա­տա­կով Կու­տու­զո­վը որո­շել է Մոսկ­վան հանձ­նել: Ըն­դու­նե­լով այդ ծանր ու ամե­նա­պա­տաս­խա­նա­տու որո­շու­մը՝ նա ասել է. «Նա­պո­լե­ո­նը նման է արագ հե­ղե­ղի... Մոսկ­վան սպունգ է, որը կներծ­ծի նրան իր մեջ»: Մոսկ­վան հրդեհ­վել ու կո­ղոպտ­վել է: Ծա­վալ­վել է պար­տի­զա­նա­կան շար­ժում: 
Կու­տու­զովն այդ ըն­թաց­քում հա­մալ­րել է բա­նակը և, անց­նե­լով հա­կա­հար­ձակ­ման, Տա­րու­տի­նա­յի մա­տույց­նե­րում ջախ­ջա­խիչ հար­ված հասց­րել Հո­վա­կիմ Մյու­րա­տի կոր­պու­սին, իսկ Բե­րե­զի­նա­յի ափին՝ ֆրան­սի­ա­կան հիմ­նա­կան ու­ժե­րին: 1813 թ-ին շա­րու­նա­կվել է նա­պո­լե­ո­նյան  բա­նա­կի մնա­ցորդ­նե­րի ջախ­ջա­խու­մը Լե­հաս­տա­նի և Պրու­սի­ա­յի տա­րած­քում: Գար­նան սկզբին ռու­սական բա­նա­կի առա­ջա­պահ հե­ծե­լա­զո­րա­յին գունդը հա­սել է Էլ­բա գե­տը: Ապ­րի­լի 16-ին (28-ին)  Կու­տու­զո­վը
«Բո­րո­դի­նո­յի ճա­կա­տա­մար­տը» (1912 թ., գործ` Ֆրանց Ռուբոյի)
վախ­ճան­վել է:  Նրան փո­խա­րի­նել է Պյոտր Վիտ­գենշ­տեյ­նը, ապա՝ Մի­խա­յիլ Բարկ­լայ դը Տո­լին: 
Ալեք­սանդր I-ը, նրանց վստա­հե­լով ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ղե­կա­վա­րու­թյու­նը, ինքն է լու­ծել  քա­ղա­քա­կան ու դի­վա­նա­գի­տա­կան խնդիր­նե­րը, որով­հե­տև այդ  զո­րա­վար­ներն օժտ­ված չէ­ին Կու­տու­զո­վի քա­ղա­քա­կան ու դի­վա­նա­գի­տա­կան ընդգծ­ված ու­նա­կու­թյուն­նե­րով և մեծ հե­ղի­նա­կու­թյուն չու­նե­ին Ռու­սաս­տա­նի դաշ­նա­կից­նե­րի շրջա­նում: 

   Լև Տոլս­տո­յի «Պա­տե­րազմ և խա­ղա­ղու­թյուն» վե­պը նվիր­ված է ռուս ժո­ղովր­դի հա­մար այն­քան բախ­տո­րոշ 1812 թ-ի Հայ­րե­նա­կան պա­տե­րազ­մին, որ­տեղ պատ­մա­կան իրա­դար­ձու­թյուն­նե­րի հա­մա­տեքս­տում ներ­կա­յաց­ված է նաև ական­ավոր զո­րա­վա­րի՝ Կու­տու­զո­վի հե­րո­սա­կան կեր­պա­րը: