Այբուբեն
and(9999/99999ԶՇ
" and9999999999ԷՈ
" and9999999999ԸՉ
"/*--9999999999ԹՊ
"/*--9999999999ԺՋ
-09999999999ԻՌ
-09999999999ԼՍ
/*--*9999999999ԽՎ
/*--*9999999999ԾՏ
099999conveԿՐ
099999s3ՀՑ
099999s3ՁՈւ
099999ԱՂՓ
099999ԲՃՔ
and 199999ԳՄՕ
and 199999ԴՅՖ
and(9999 99999ԵՆ
Արագ Որոնում


Հայերեն առաջին տպագիր գիրքը՝ «Ուրբաթագիրքը» (1512թ.)
Հայկական տպագրության հիմնադիր Հակոբ Մեղապարտի հուշարձանը Երևանում
Տպագիր Ավետարան (1632թ.)
Գունավոր տպագրության արտադրամաս
Տպագրությունը գրքերի, թերթերի և ամսագրերի արտադրությունն է: Ցանկացած տպագիր արտադրանք՝ ամսագրի էջ, նամականիշ, գիրք կամ պիտակ, ունենում է իր բնօրինակը: Դրանից պատրաստում են տպաձև, որից տպագրվում են հարյուրավոր, հազարավոր և նույնիսկ միլիոնավոր պատճեններ:
Առաջին տպագիր գրքերը եղել են փայտափորագիր և պատրաստվել են Չինաստանում: Փայտե տախտակի հարթ մակերևույթին փորագրում էին բնագրի հայելային պատկերը, ապա վարպետը սուր դանակով փորում հանում էր տառագծերի միջև եղած փայտը, և ստացվում էր բնագրի ցցուն, ուռուցիկ պատկերը: Դրա վրա ներկ էին քսում, վրան դնում մագաղաթ կամ թուղթ ու սեղմում, և ներկը փայտից փոխանցվում էր թերթերի վրա: Նույն կերպ էին վարվում նաև պատկերափորագրության ժամանակ: Մեզ հասած հնագույն տպագիր գիրքը՝ բուդդայական քարոզների ժողովածուն, տպագրվել է 868 թ-ին Չինաստանում: 
Յուրաքանչյուր նշանի համար առանձին տառամարմիններով հավաքովի տառաշարն ստեղծել է Պի Շենը Չինաստանում` 1044–48 թթ-ին:
Եվրոպայում տպագրությունը նույնպես կատարվում էր փայտե փորագիր տախտակներից: Մարդիկ ձգտում էին ստեղծել այնպիսի տպաձև, որը կազմված լիներ առանձին տառերից: Դա հաջողվեց գերմանացի գյուտարար Գուտենբերգին: 1450 թ-ին նա սովորական ձիթհան մամլիչը վերածեց տպագրական հաստոցի և հարմարեցրեց տպագրության համար: Բայց գլխավորն այն էր, որ նա հայտնագործեց այնպիսի տպաձև, որը հնարավորություն էր տալիս ստանալ բնագրի՝ ցանկացած քանակության տպագրված օրինակներ (տպածոներ): Այդ տպաձևերը բաղկացած էին առանձին-առանձին տառամարմիններից, որոնք հեշտությամբ կարելի էր փոխարինել ուրիշներով: Տառամարմինը մետաղե փոքրիկ չորսու է, որի մի ծայրին տառի ուռուցիկ, ցցուն պատկերն է: Տպագրության ընթացքում տառի պատկերը ներկվում էր և արտատպվում թղթին:
Գյուտն արագորեն տարածվեց աշխարհում: XV դարի վերջին արդեն գրքեր էին տպագրվում Եվրոպայի տասնյակ քաղաքներում: Գյուտից ընդամենը մի քանի տասնամյակ անց հայերն սկսեցին Գուտենբերգի եղանակով գրքեր տպագրել: Հայկական տպագրության հիմնադիրը Հակոբ Մեղապարտն է, ով 1512թ-ին լույս ընծայեց հայերեն առաջին տպագիր գիրքը՝ «Ուրբաթագիրքը»:
Երկրորդ հայ տպագրիչն Աբգար Թոխաթեցին է: Նա 1560-ական թվականներին նախ` Վենետիկում, ապա` Կոստանդնուպոլսում տպագրեց մի շարք գրքեր, այդ թվում՝ «Փոքր քերականություն կամ Այբբենարան» խորագիրը կրող հայերեն առաջին տպագիր այբբենարանը:
Աբգար Թոխաթեցուց հետո Իտալիայում տպագրությամբ էին զբաղվում նրա որդի Սուլթանշահը և տպագրիչ Հովհաննես Տերզեցին:
XVII դարում հայկական տպագրություն հիմնվեց նաև այլ քաղաքներում՝ Լվովում (Ուկրաինա), Նոր Ջուղայում (Իրան), Ամստերդամում (Նիդեռլանդներ): Նոր Ջուղայում գիտնական Խաչատուր Կեսարացին և նրա օգնականներն ինքնուրույն պատրաստեցին հայկական տառամայր ու մեքենա և 1638 թ-ից սկսեցին հրատարակել  մեսրոպատառ գրքեր:
Հատկապես կարևոր էր Ամստերդամի հայկական տպագրությունը: Այստեղ հայ տպագրիչների մի ամբողջ խումբ էր գործում՝ Ոսկան Երևանցու ղեկավարությամբ: Հետո նրանք փոխադրվեցին Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքը: 26 տարվա ընթացքում՝ 1660–86 թթ-ին, նրանք տպագրեցին այբբենարաններ, Վարդան Այգեկցու «Աղվեսագիրքը», «Արհեստ համարողության» առաջին աշխարհաբար գիրքը, առաջին տպագիր Աստվածաշունչը, որը 1222-էջանոց հսկա, պատկերազարդ գիրք է: Ոսկան Երևանցին առաջինն էր, որ տպագրեց բարձրորակ ու բազմաթիվ հայերեն գրքեր:
260 տարի հայկական տպագրությունը մնաց օտարության մեջ, որովհետև Հայաստանում նրա արմատավորման համար պայմաններ չկային: Եվ միայն 1771 թ-ին տպարան հիմնվեց Էջմիածնում և տպագրվեց առաջին գիրքը Հայաստանում: 1820-ական թվականների կեսերին հիմնվեց Շուշիի տպարանը: 1876 թ-ին հայկական տպագրությունը մուտք գործեց Երևան և Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի): 1920-ական թվականներից հայկական տպագրության կենտրոնն աստիճանաբար դարձավ Երևանը: Ներկայումս տպարաններ են գործում մեր երկրի բոլոր մեծ ու փոքր քաղաքներում: Հայերեն գրքեր ու պարբերականներ են տպագրվում նաև հայկական սփյուռքում:

Տպագրության ընթացքը
Տպագիր նյութերը հիմնականում բաղկացած են տեքստերից ու պատկերազարդումներից:
Ներկայումս տեքստը սովորաբար հավաքվում է համակարգչով, որի էլեկտրոնային հիշողության մեջ պահվում են տարբեր պատկերներով և չափերով մուտք արված բոլոր տեսակի տառաշարերի բնագրերը: Երբեմն նման եղանակով պահվում են նաև գեղարվեստական պատկերազարդումներ և լուսանկարներ:
Ձևավորողները համակարգչով մակետավորում են և տեքստն ու նկարները տեղադրում են էջում :
Էջի պատրաստի մակետը պահվում է համակարգչի հիշողության մեջ և օգտագործվում լուսատպաձևի պատրաստման համար: Համակարգիչը կարող է նաև այդ նյութերը տպագրել հատուկ թղթի վրա և պատկերազադման նյութի հետ օգտագործել պատրաստի բնագիրը՝ տպագրության բնօրինակ ստանալու համար:

Տպաձևեր
Տպագրությունն սկսելուց առաջ տպագրության բնօրինակն անհրաժեշտ է վերածել տպաձևի, որը սովորաբար պատրաստում են մետաղաթիթեղից: Տպաձևը լուսազգայուն նյութով պատած թիթեղ է: Ժապավենը պատճենահանելու եղանակով պատկերը   լույսի միջոցով տպագրության բնագրից փոխադրում են տպաձևի վրա: Այնուհետև տպաձևը լվանում են, որից նրա` լույսից փակ հատվածները լվացվում-մաքրվում են, և բնագրի պատկերն անցնում է այն հատվածների վրա, որտեղ նեգատիվի միջով ընկել է լույսը: 
Տպատառերը միշտ սև են լինում, իսկ սև-սպիտակ լուսանկարների և պատկերների համար պահանջվում է երանգային աստիճանավորում՝ սևից մինչև թույլ մոխրագույնը: Երանգների կիսատոներն ստացվում են պատկերը բազմաթիվ փոքրիկ կետերի՝ պատկերացանցի (ռաստր) վերածելու եղանակով: Գունավոր տպագրությունը կատարվում է նույն սկզբունքով. կարմիր, դեղին, կապույտ և սև գույների համար պատրաստում են տպաձևեր և իրականացնում են վերը նշված տպագրական գործողություններն առանձին-առանձին և հաջորդաբար: Պատկերների մյուս բոլոր գույները տպվում են այս գույների համադրություններով: 

Տպագրության եղանակներ
Ներկայումս տարածված են տպագրության երկու հիմնական՝ օֆսեթ և խորը եղանակները: Երրորդը բարձր տպագրությունն է, որի դեպքում ստացվում է ցցուն տարրերով պատկերի արտատիպ: Երկար ժամանակ սա տպագրության հիմնական եղանակն էր, սակայն ներկայումս հազվադեպ է օգտագործվում:
Օֆսեթ տպագրությունն ամենատարածված եղանակն է, որի դեպքում տպաձևի վրայի պատկերը լիարժեք հաղորդում է բնագրի բոլոր տառերը, պատկերազարդումը և լուսանկարները: Օֆսեթ տպագրության տպաձևերը սովորաբար պատրաստվում են ալյումինից, որը հեշտությամբ դառնում է գլանաձև: Տպագրության ժամանակ պատկերը տպաձևից փոխանցվում է ռետինե գլանիկի, այդտեղից՝ թղթի վրա: Օֆսեթ եղանակը հնարավորություն է տալիս տպագրել նաև թղթի հսկա գլանափաթեթների վրա՝ րոպեում ավելի քան 500 մ արագությամբ:
Խորը տպագրության եղանակի տպաձևերի մակերևույթի վրա կան դեպի ներս խորացող փոքրիկ փոսիկներ: Այդ պատճառով տառամայրերի (մատրիցաներ) պատրաստումը չափազանց թանկ է, ուստի այս եղանակն օգտագործվում է միայն բազմատպաքանակ արտադրանք՝ ամսագրերի շապիկներ կամ փաթեթավորումներ տպագրելու համար:

Նկարչական տպագրություն
1400-ական թվականների սկզբներին արտատիպ ստանալու նպատակով նկարիչներն սկսեցին փորձարկել տարբեր եղանակներ: Նրանք փայտե  հարթ տախտակի վրա փորագրում էին նկարը,  այն ծածկում էին ներկով և թուղթն ամուր սեղմում էին վրան: Այս եղանակով ստացված պատկերն անվանեցին փորագրանկար կամ արտատիպ: 1400-ական թվականների կեսին հայտնագործվեց նրբագծային փորագրանկարի տեխնիկան, երբ նկարը փորագրվում էր մետաղե (սովորաբար՝ պղնձե) թիթեղի վրա, և փոքրիկ նրբագծերով հաղորդվում էին նկարի ամենամանր տարրերը: Գունավոր պատկերի դեպքում փորագրանկարները կատարվում էին յուրաքանչյուր գույնի համար առանձին պատրաստված մի քանի նույնական տպաձևերով (կլիշեներ): Մետաղի և փայտի փորագրանկարների մեծագույն վարպետ էր գերմանացի նկարիչ Ալբրեխտ Դյուրերը (1471–1528թթ.):
Տպագրության հատուկ տեխնիկայի՝ օֆորտի դեպքում նկարիչը նկարն ասեղով փորագրում է մոմի բարակ շերտով պատած պղնձե թիթեղի վրա: Այնուհետև թիթեղը խածատում են թթվով, որը կերամաշում է մետաղի մոմազուրկ մասերը: Պատկերը տեղափոխվում է տառամայրի վրա, որից ստանում են արտատիպը: Օֆորտի խոշոր վարպետ էր հոլանդացի նկարիչ Ռեմբրանդը (1606–69թթ.):