Այբուբեն
OWNEEԸՀՈՐ
ԱԹՁՉՑ
ԲԺՂՊՈւ
ԳԻՃՋՓ
ԴԼՄՌՔ
ԵԽՅՍՕ
AAAAAԶԾՆՎՖ
BBBBBԷԿՇՏ
Արագ Որոնում


Ռավել Մորիս
1875 թ., ք. Սիբուր, 
Ատլանտյան Պիրենեյներ դեպարտամենտ, 
Ֆրանսիա
1937 թ., Փարիզ
 Մ. Ռավելի «Բոլերո» բալետի բեմադրության  հայտագիր
Ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և դաշնակահար Մորիս Ռավելը XX դարի 
խոշորագույն արվեստագետներից է, դաշնամուրային նոր ոճի սկզբնավորողներից, երաժշտության մեջ զարգացրել է իմպրեսիոնիզմի սկզբունքները:

Մորիս Ռավելի հայրը շվեյցարացի էր, մայրը՝ բասկ: 1882 թ-ին աշակերտել է Անրի Գիզին (դաշնամուր), 1887 թ-ին՝ Շառլ Ռենեին (հարմոնիա): 1905 թ-ին ավարտել է Փարիզի կոնսերվատորիայի դաշնամուրի (դասատու՝ Շառլ Վիլֆրիդ դը Բերիո) և ստեղծագործական (դասատու՝ Գաբրիել Ֆորե) բաժինները: Նրա վաղ շրջանի գործերը կրել են Էրիկ Սատիի, Կլոդ Դեբյուսիի, Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի, Մոդեստ Մուսորգսկու, Ալեքսանդր Բորոդինի ազդեցությունը: 1900-ական թվականներին ճանաչվել է երաժշտական փոքր ստեղծագործությունների վարպետ: 1905–14 թթ-ին՝ ստեղծագործական առավել բեղուն շրջանում, հաստատվել են Ռավելի արվեստի սկզբունքները, բյուրեղացել է նրա ինքնատիպ, վառ ու գունեղ ոճը: 
1915–17 թթ-ին նա կամավոր մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914–18 թթ.): 
1917 թ-ին Ռավելը գրել է «Կուպերենի դամբարանը» դաշնամուրային շարքը, որը նվիրել է պատերազմում զոհված իր ընկերների հիշատակին: Հետպատերազմյան տարիներին կոմպոզիտորն իր ստեղծագործության մեջ առավել կարևորել է դրամատիկական խստաշունչ կերպարների դերը, ավելի զուսպ դարձրել արտահայտման եղանակը: 
Իբրև դաշնակահար և դիրիժոր՝ Ռավելը մեծ հաջողությամբ ելույթներ է ունեցել Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում: 
Դաշնամուրային նոր՝ իմպրեսիոնիստական ոճի ստեղծագործություններից են «Ջրի խաղը» երաժշտական պիեսը, «Արտացոլումներ» և «Գիշերային տեսիլներ» շարքերը: «Իսպանական ժամ», «Մանուկն ու հրաշքը» օպերաներում, «Բնական պատմություններ» վոկալ շարքում դրսևորվել են նրա նվաճումները երաժշտական դեկլամացիայի (արտասանության) ոլորտում: «Դափնիս և Քլոե», «Վալս», «Բոլերո» բալետներով և նվագախմբային «Իսպանական ռապսոդիայով» Ռավելը ճանաչվել է տաղանդավոր սիմֆոնիստ և գործիքավորման չգերազանցված վարպետ (լավագույններից է նաև Մ. Մուսորգսկու «Պատկերներ ցուցահանդեսից» դաշնամուրային սյուիտների շարքի նվագախմբային փոխադրումը): 
1925 թ-ին Ռավելն ավարտել է «Մանուկն ու հրաշքը» նորարարական օպերան, որտեղ առաջին անգամ օգտագործել է իր ստեղծած գործիքը՝ էլիոֆոնը (նմանակել է քամու ձայները): 1932 թ-ին նա անվանի դաշնակահարուհի Մարգարիտա Լոնգի հետ հյուրախաղերով շրջագայել է Եվրոպայում: 
Ավտովթարի պատճառով անավարտ է թողել «Ժաննա դ’Արկ» բալետը: 
Կոմպոզիտորն իր վերջին՝ «Երեք երգ» ստեղծագործությունը գրել է «Դոն Կիխոտ»  ֆիլմի (1933 թ.) գլխավոր դերակատար, ռուս նշանավոր երգիչ Ֆեոդոր Շալյապինի համար: Ռավելի երկերի մեծ մասը սերտորեն առնչվում է իսպանական թեմատիկային և երաժշտությանը: Նրա գործերին բնորոշ է պարային ժանրերի և ռիթմերի ուրույն վերաիմաստավորումը: Ջազային երաժշտության տարրեր կան ձախ ձեռքի համար գրած դաշնամուրի կոնցերտում (նվիրել է պատերազմում աջ ձեռքը կորցրած ավստրիացի դաշնակահար Պաուլ Վիտգենշտայնին) և ջութակի ու դաշնամուրի սոնատում:
Կյանքի վերջին տարիներին ծանր հիվանդության պատճառով գրեթե չի ստեղծագործել:
Ռավելը եղել է Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1928 թ.):

   Ռավելի «Բոլերո» բալետը Երևանի օպերայի և բալետի  թատրոնում բեմադրվել է 1962 թ-ին (բալետմայստեր` Եվգենի Չանգա, նկարիչ` Մինաս Ավետիսյան):
  1928 թ-ին Ռավելը գրել է իր հայտնի «Բոլերոն», որը նվիրել է ռուսական բալետի մենապարուհի Իդա Ռուբինշտեյնին (առաջին կատարողն է): «Բոլերոն» XX դարի ֆրանսիական սիմֆոնիկ երաժշտության գոհարներից է: Նույն թվականին բեմադրվել է Փարիզի «Գրանդ օպերա», ապա՝ աշխարհի այլ թատրոններում: